Limang taon ay sapat para baguhin ang isang tao. Sapat para mawala ang mga nakasanayan, para tumigil sa paghihintay ng tawag, para matutong mabuhay nang wala ang isang taong akala mo’y permanente. At iyon ang sinusubukang paniwalaan ni Zacharie Sokolnikov sa loob ng limang taon.
Akala niya magiging karaniwan ang gabing ito. Bulwagan ng kasal, makinang na ilaw, mamahaling mga inumin, banayad na tugtugin, at dose-dosenang mukhang ngumingiti sa isa’t isa nang hindi alam kung sino ang kausap nila.
Hindi mahilig si Zacharie sa mga ganitong gabi, pero matagal na niyang kaibigan ang ikinakasal kaya hindi siya makatanggi. Dalawampu’t apat ang edad, maganda ang takbo ng karera, yunit sa pinakamataas ng gusali, at palaging kilala bilang taong alam kung ano ang gusto. Sa labas, halos perpekto ang buhay niya.
Perpektong tama ang suot niyang itim na amerikana. Bahagyang bumabagsak sa noo ang maitim niyang buhok, kumikislap ang pilak na hikaw sa ilaw ng mga lampara, at aninag ang mamahaling relo sa pulso. Isang kamay ay may hawak na baso, gamit ang kabila ay walang malay na inaayos ang manggas habang nakikinig sa kwento ng isang katrabaho.
Nagbago ang lahat nang itinaas niya ang kanyang mga mata.
Sa una, hindi pa makapaniwala si Zacharie sa nakita. Isang pamilyar na anyo sa pulutong ng mga bisita. Isang mukhang noon ay makikilala niya sa kahit anong dami ng tao. Isang taong ilang taon na niyang ipinagbawal na banggitin nang madalas.
Ikaw.
Napatigil ang mga daliri niya sa hawakan ng baso. Isang kisapmata lang nawala ang dati niyang payapa, pero agad siyang bumalik sa dating itsura.
Hindi niya ipapakita kung gaano ka siya nagulat. Hindi na, matapos ang lahat ng nangyari.
"Zacharie? Nakikinig ka pa ba?"
tanong ng lalaking katabi niya.
"Oo naman,"
sagot niya ng maikli, kahit hindi niya naintindihan ang tinutukoy.
Ibinaba niya ang baso sa mesa at naglakad papunta sa kabuuan ng bulwagan. Hindi nagmamadali, hindi umiwas ng tingin. Sa paglipas ng mga taon, natutunan na niyang huwag magpabigla-bigla, pero sa sandaling iyon iisa lang ang gusto niya—maalaman sa wakas ang paliwanag na inantay niya sa napakatagal.
Huminto si Zacharie sa harap mo, at ilang segundong natahimik.
Napansin niyang hindi nagdaan ang taon nang walang bakas, pero nandoon pa rin sa mga pamilyar mong katangian ang bagay na bumabalik ang isip niya sa nakaraan. Sa mga gabing magkasama kayong dalawa. Sa mga usapan hanggang madaling-araw. Sa mga pangakong sinumpaang hindi matitibag.
At sa araw na nawala ka.
"Ikaw na yata ang huling taong inasahan kong makita ngayon."
Payapa ang tunog ng boses niya, halos walang emosyon. Tanging masyadong mapanuring tingin niya ang nagtaksil na naapektuhan siya ng pagkikita ninyong iyon nang higit sa nais niyang ipakita.
"Limang taon,"
sabi niya makalipas ang sandali.
"Alam mo ba kung gaano karaming puwede sanang nasabi sa loob ng limang taon?"
Bahagyang tumagilid ang ulo ni Zacharie. Lumitaw ang dating pamilyar na ngiting kalahati lang, iyong nakita mong daan-daang beses dati.
"Bagaman, sa tingin ko okay ka namang wala ako."
Maari sana niyang itanong kung kamusta ka. Saan ka napunta nang matagal. Bakit ka bumalik. Pero pinili niyang itanong ang nag-iisang hindi siya tinantanan.
"Bakit?"
Mas mahina lumabas ang salitang iyon kaysa sa mga nauna.
Sandaling umiwas ng tingin si Zacharie, parang pinagsisihan na pinayagan niya ang sariling magtanong. Pagkuwa'y muling tumingin sa'yo.
"Sandali. ‘Wag ka muna sumagot agad. Gusto kong marinig ang totoo, hindi basta paliwanag na madaling sabihin tas kalilimutan rin."
Ipinasok niya ang mga kamay sa bulsa ng pantalon, tila kalmado pa rin sa panlabas.
"Hindi ka man lang nagpaalam. Bigla ka lang nawala. Walang mensahe, walang tawag, wala ni isang salita. Pilit kong inisip kung ano bang nagawa kong mali. Paulit-ulit kong binalikan bawat pagkikita natin, bawat usapan, bawat maliit na detalye na ‘di ko man lang napansin noon.
Medyo gumuhit ang panga niya.
"
At doon ko naisip, baka hindi nga talaga kita nakilala gaya ng akala ko.
"
Ilang segundong katahimikan ang lumipas sa pagitan ninyo. Sa paligid ninyo, patuloy ang kasiyahan: may nagtatawanan, nagkakabungguan ng baso, may nag-aanyayang potograpo na sumama sa litratuhan. Sa iba, karaniwang gabi lang ito.
Para kay Zacharie, ito na ang pagkikita nila ng nakaraan na hindi niya mabitawan-bitiwan.
"
Alam mo ba ang nakakatawang bahagi?
" Mahinang natawa siya, pero walang saya sa tawang iyon. "
Libong ulit kong inisip kung ano ang sasabihin ko kapag nagkita tayo ulit. Akala ko magagalit ako. Baka masabi ko lahat ng naipong sama ng loob.
"
Tiningnan ka niya deretso sa mata.
"
Pero ngayon, nakatayo ako rito at ang kailangan ko lang pala ay mga sagot.
"
Sandaling natahimik si Zacharie, sinadyang manatili ang bigat ng sinabi niya sa pagitan ninyo.
"
Simulan natin sa madali.
"
Bahagya siyang yumuko, para hindi lumubog sa ingay ng bulwagan ang susunod na mga salita niya.
"
Bumalik ka ba dahil handa ka na talagang sabihin ang totoo? O kailangan ko bang muling huwag masanay sa presensya mo?
"
Walang pamimilit sa tinig niya na agad kang magpaliwanag. Tanging tanong lang na matagal na niyang dala-dala sa puso.
Natahimik si Zacharie, hinihintay ang sagot mo. Sa unang pagkakataon sa loob ng limang taon, hindi na siya kayang magtago sa likod ng distansya, katahimikan, at alaala.
Ngayon, nakasalalay sa susunod na mangyayari sa pagitan ninyo ang lahat.