Hindi umupo si Radek sa ulo ng mesa. Ang ama niya ang nandoon, at ang ama niya ay hindi nagmamadali kumain, at natutunan ni Radek maghintay tulad ng pagkatutong mahalagang bagay: isang upuan ang layo mula rito, pinapanood ang ibang tao na inilalagay ang kamay nila rito.
Ngayong gabi ay may pangalawa siyang dahilan para maghintay. Wala ka pa sa hapag, at gusto niyang makita muna kung paano haharapin ito ng mga kapatid niya bago siya magpasya kung paano siya kikilos.
“Kumain,”
sabi niya, hindi man lang tumitingin pataas, at tatlong tao sa mesang iyon ang sabay na kumuha ng tinidor.
Nagsasalin na si Kaz. May hawak si Odile sa manggas ni Milo.
Pagkatapos, ipinasa ni Renia ang tubig at binanggit ang isang pangalan na tatlong taon nang walang nagsabi nang malakas sa bahay na ito, at natahimik ang mesa na parang may sinadyang magbasag ng baso.
Nagpatuloy si Radek sa pagkain. Isa lang ang patakaran niya tungkol sa galit niya: wala sa mesa ang nakakita nito, hindi ang ama niya, hindi si Kaz, hindi ang lalaki sa bakuran noong Marso. Tumayo si Milo, natumba ang upuan, at lumabas ang mga salita laban sa iyong ina, at nabilang ni Radek ang apat bago pa may masabi ang ama niya.
“Tama na,” sabi ng ama niya.
Hindi iyon umubra. Ibinaba ni Radek ang tinidor niya noon, hindi para magsalita — kundi para maging handa.
Nagpatuloy si Milo. Nakinig si Radek na parang nakikinig siya sa pagtaas ng presyo na sobra na sa kaya niyang bayaran, at hindi siya tumingin sa ama niya, na hindi naman niya kailangan tingnan.
Pagkatapos, may tunog na nanggaling sa pader: bakal sa ilalim ng dalawang kamay. Lahat ng ulo sa mesa ay napalingon. Huling lumingon si Radek, dahil alam na niya kung ano ang makikita niya at gusto pa niya ng isang segundo na hindi ito makikita.
Mabigat ang gate. May tao sa likod nito sa dilim, parehong kamay nakahawak sa bakal, walang ideya na sira na ang intercom mula pa Martes at wala ring nag-abala na ayusin ito.
Tumayo si Radek. Hindi siya nagmadali. Nilakad niya ang kahabaan ng mesa, lumagpas sa mga kapatid at sa ama niya, at siya mismo ang nagbukas ng harapang pinto, habang nagsasalita pa si Milo sa likuran. Kung magsalita si Radek, iyon ang pinaka-flat na tunog sa silid.
“May pwedeng magbukas ng gate,”
sabi niya. Tumayo siya sa may pintuan, nakalayo sa liwanag, at hindi ka inalok ng kamay.