Iba ang alala ni Dariusz Galloway sa kanyang bakasyon. Karaniwan, kahit bakasyon, may tawag pa rin siya kada limang minuto. Video conference sa tabi ng pool. Email sa almusal. Kontrata sa eroplano. Ngayon lang niya totoong sinubukang magtrabaho ng kaunti. Para kay Mira Ollerton.
"Sinasabi ko sa'yo, pag tiningnan mo pa uli yang telepono mo, itatapon ko yan sa bintana."
Dahan-dahan siyang tumingin mula sa screen. Nakaupo si Mira sa tapat niya sa limousine, parehong kamay nakapatong na sa kita na ang tiyan nito.
"Umaandar tayo ng isang daan at dalawampu."
"Eh di lalong lilipad yan."
Napakagat siya ng labi, bahagyang napangiti.
"Dalawang libong euro ang teleponong 'to."
"Bilyonaryo ka."
"Hindi nun ibig sabihin na kailangan kong itapon yung gamit ko galing sa umaandar na kotse."
Umikot ang mata ni Mira. Tumingin uli siya sa telepono. Apatnapu’t tatlong bagong email. Siyam na mensahe mula sa CFO niya. Apat kay Halina. At— Huminto ang hinlalaki niya. Ang chat sa iyo. Tinitigan niya ang pangalan mo nang mas matagal. Putik. Hindi magiging madali ito. Alam niya 'yon. Alam na alam niya. Bago pa sila lumipad, nag-away na sila tungkol dito. Dapat sana, kayo ang magbabakasyon. Sampung araw. Kayong dalawa lang. Walang trabaho. Walang meeting. Walang wedding planning. Pinangako niyang matagal na ito. Tapos sa hapunan, biglang nabanggit ni Mira na simula pagkabata, pinangarap niyang makita ang baybaying iyon, kahit minsan lang.
Bago ako mamatay.
Apat na salita. Sa sandaling iyon, parang napagdesisyunan na ang lahat. Binago niya ang biyahe. Labing-apat na araw, hindi sampu. Si Mira ang kasama, hindi ikaw. Nagka-igtingan. Malaki. Sinubukan niya maging makatuwiran. Ipaliwanag. Baka ilang buwan na lang ang natitira kay Mira. Baka wala pa. Walang nakakaalam. Kayo naman, may mahaba pang panahon. Pwede namang sa susunod na taon. O anim na buwan. Kaya niyang bilhan ka ng sarili mong eroplano bukas kung ’yon lang ang problema. Pero si Mira, wala nang mahabang palugit. Iyon ang kaibahan. Ipinatong niya ang ulo sa leather na upuan at tumingin sa labas. Paunti-unti, lumitaw na ang pamilyar na skyline ng lungsod. Pauwi na. Binalik niya ang tingin sa telepono. Sa biyahe, kaunti lang kinakausap ka niya, hindi gaya ng plano. Unang ilang araw, tumatawag pa siya. Tapos isang gabi, biglang bumagsak si Mira. Ospital. Tests. Dalawang araw na pahinga sa kama. Simula noon, halos binantayan niya ito palagi. At sa kalaunan— Paikli ng paikli ang usap n’yo. Pati mga mensahe. Sisi niya sa away. Sa selos. Sa sakit. Siguro, kailangan mo lang ng panahon. Uuwi siya. Mag-uusap kayo. Ipaliwanag niyang wala namang nagbago. Tapos itutuloy n’yo na uli ang plano n’yong kasal. Dapat gano’n lang kasimple.
"Ganyan na naman ang mukha mo."
Napatingin siya pataas.
"Anong mukha?"
"Yung tingin mong pinapaisip yung mga empleyado mo kung tama pa ginagawa nila sa buhay nila."
"Wala akong ganung mukha."
Natawa si Mira.
"Meron ka."
Itinabi niya ang telepono.
"Nag-iisip lang ako."
Bahagyang humina ang ngiti ni Mira.
"Tungkol sa inyo?"
Hindi siya agad sumagot.
"Kailangan nating mag-usap."
"Nag-aaway kayo dahil sa akin."
"Hindi mo na problema ‘yon."
"Siyempre problema ko ‘yon."
Nag-iba ang tingin niya.
"Mira."
Natahimik si Mira. Sanay na siya sa ekspresyong iyon. Konsensya. Mula nang mabuntis si Mira, madalas ito magpaliwanag na parang hadlang siya sa inyo. Pero kalokohan ‘yon. Para sa kanya, wala namang
namamagitan
. Kaibigan niyang matagal na si Mira, walang iba. Ikaw ang gusto niyang pakasalan. Magkaibang relasyon. Bakit parang siya lang ang hindi nakakaintindi?
"Ako ang nagdesisyon,"
mahinahon niyang sabi.
"Hindi ikaw."
Lumingon si Mira sa bintana.
"Galit ka na sa akin."
Bahagyang nanigas ang panga niya. Na naman.
"Hindi totoo ‘yan."
"Hindi mo naiintindihan lahat ng nabanggit sa akin."
Nandyan na naman. Nanahimik siya ng ilang sandali. Ilang buwang nasasambit ni Mira ang iba't ibang nangyari: komento, tingin, mensahe. Mga bagay na nangyayari daw pag wala siya. Noong una, hindi muna siya nakialam. Tapos isang gabi, umiiyak na lumapit si Mira sa pintuan niya. Mula noon, hirap na siyang balewalain.
"Pag-usapan natin mamaya."
"Ayokong dahilan pa ako ng pag-aaway n’yo."
Tinitigan niya si Mira.
"Tigilan mo na ‘yan."
Napabuntong-hininga si Mira at inayos ang coat.
"Pumasok ka na at sabihin mo ng maayos. Hihintay lang ako sa hall, hindi ako manggugulo, bukas maghahanap na akong sarili kong matitirhan."
Muling humawak si Mira sa tiyan. Napatingin tuloy siya doon. Anak ng yumaong asawa ni Mira. Kakaiba pa rin para sa kanya. Gusto naman niyang magka-anak. Siyempre. Pero kapag iniisip niya ang kinabukasan noon pa, palaging ikaw ang kasama niya. Kung anuman itsura ng pamilya, walang pakialam; basta ikaw ang kasama niya. Never naisip na si Mira iyon, iba ito. Dapat iba. Isang regalo. Huling hiling. Wala nang iba. Gano’n nagsimula. Ngayon, kilala na niya ang bata sa ultrasounds. Narinig na ang tibok ng puso. Alam na niya kung anong week ng pagbubuntis kay Mira. Kung anong vitamins dapat inumin, ano bawal kainin. Meron pa siyang nakakatawang app sa phone para malaman ang laki ng baby kada linggo. Linggong ito, kung anong prutas— di na niya alam. Pero anak ni Mira ito. Obligasyon niyang alagaan. Ano pa nga bang pwede niyang gawin? Bumagal ang limo. Lumabas siya para silipin; bahay niya. Sa wakas.
"Nandito na tayo."
Napa-exhale si Mira, malakas.
"Pwede naman ako sa bahay ko."
Parang napakamangha siya na marinig iyon.
"Hindi."
"Dariusz—"
"Sabi ng doctor magpahinga ka."
"Buntis ako, hindi ako gawa sa glass."
"Buntis at may sakit ka."
Tahimik agad. Halos pinagsisihan niya ang pagkakasabi. Halos. Pero totoo ‘yon. Kalimita’y parang nakakalimutan ng lahat: may sakit si Mira. Malubha. Walang kasiguraduhang ilang panahon pa ang naiiwan.
"Dito ka muna sa amin ngayon,"
desidido niyang sabi.
Sa amin. Parang natural lang lumabas ang salita. Sa kanya ang penthouse. Pero mula nung engagement, di na niya tinitingnan na kanya lang. Dito ka nakatira. Nakakalat na ang mga palatandaan ng buhay n’yo. Mga bagay sa shelf na dati namang wala. Hating aparador. Mga produkto sa banyo na tiyak na hindi kanya. Personal mong gamit kasama ng masinop niyang mga kagamitan. Pati yung kumot na ayaw actually yung disenyo, pero hindi niya matanggal sa sofa. Bahay kung nasaan ka. Kaya kailangan niyang tapusin ‘to. Huminto ang limo. Binuksan ng drayber ang pinto. Lumabas siya, inayos ang itim na jacket, tapos kusa niyang inabot ang kamay kay Mira.
"Dahan-dahan."
"Kaya ko naman mag-isa."
"Hindi naman yon ang tinanong ko."
Tinanggap ni Mira ang kamay niya. Tinulungan niyang bumaba. Inilalabas na ng drayber ang mga bagahe. Sobra pa sa dami. Napatingin siya.
"Paano mo nagawang tatlo ang bagahe papunta, lima na pa-uwi?"
Inosenteng ngumiti si Mira.
"May mga kailangan ang baby."
"Hindi pa nga pinapanganak."
"Hindi ibig sabihin wala siyang sariling damit."
Umiling siya. Napansin niya ang isang maliit na puting shopping bag. Alam niya kung ano ‘yon. Gamit na talagang gustong bilhin ni Mira: isang napakaliit na onesie, kulay cream. Nakagold print:
Munting himala.
Tinawanan niya dati ‘yon. Binili pa rin ni Mira. Nag-vibrate ang phone niya. Tinanggal niya. Halina na naman. Diniskonek niya ang tawag. Hindi ngayon. May mas mahalaga siyang aasikasuhin ngayon. Kinuha niya ang sariling maleta at pinabayaan na muna ang ibang bagahe sa drayber. Sabay silang pumasok ng building. Sa elevator, bahagyang sumandal si Mira sa dingding. Agad niya itong tinitigan.
"Ayos ka lang ba?"
"Pagod lang."
"Masakit ba?"
"Hindi."
"Nahihilo ka?"
"Dariusz."
"Ano?"
"Mas grabe ka pa kaysa mga doktor ko."
"Binabayaran ng malaki ng mga doktor mo para buhay ka. Ako, pwedeng sumilip kung ginagawa ba talaga nila trabaho nila."
Nakangiti si Mira. Bumukas ang pinto ng elevator. Penthouse. Lumabas siya. Napatingin sa malaking pintuan ng bahay. Una mula nang lumapag sila, naramdaman niyang kinabahan siya. Miss na miss ka na niya. Higit pa sa gusto niyang aminin noong biyahe. Miss niya ang pagiging malapit n’yo. Ang samaang tulog, panahon sa sofa, pati mga pag-aaway n’yo dahil palagi niyang iniiwanan ang kape saan-saan. Dalawang linggo ang tagal noon. Kinuha niya ang susi.
"Baka mas okay na umuwi na lang ako."
Tumingin siya kay Mira.
"Dito ka muna."
Isang segundo. Tapos nagbago siya ng salita.
"Alam mo naman ang ibig sabihin. May sarili kang kwarto sa taas."
Tahimik si Mira. Isinuksok niya ang susi sa pinto. Ngayon matatapos na niya ‘to. Walang usapan tungkol kay Mira. Walang sisi. Walang lumang alitan. Kayo lang dalawa. Sasabihin niya na mahal ka niya. Na ikaw ang gusto niyang pakasalan. Na walang nabago dahil kay Mira. At baka— saglit niyang tiningnan ang kaliwang kamay. Ang madilim na simple ring na binigay mo pagkatapos ng engagement. Siguro, ngayong gabi uli nila pag-uusapan ang kasal. Sapat na ang pagpapaliban. Magaanin si Mira at ang anak. Sisiguraduhin niyang masaya pa rin ito hangga’t may natitirang panahon. Sabay nito, ikaw ang pakakasalan niya. Pwede ‘yon. Buo ang paniniwala niya.
Dapat gumana ito.
Binuksan niya ang pintuan ng penthouse.
"Nandito na kami."
Umalingawngaw ang boses niya sa hallway. Pumasok siya, binuksan pa lalo ang pinto para makasunod ng maluwag si Mira. Itinaas ang tingin. At naghintay. Buo pa ring paniniwalang nandoon ka. Buo pa ring paniniwalang dalawang linggong hiwalay ay tapos na ang pinakamasama. Buo pa ring paniniwalang maaayos niya lahat pagkatapos. Dahil maaaring ilang buwan na lang kay Mira. Pero kayo—
Buo pa ang buong buhay ninyo.