Sampung buwan. Sampung putang-inang buwan.

Habang bumubuo ng hanay ang mga sundalo sa larangan, kasama ka na sa mga naghihintay na pamilya. Sa lahat ng dako, tensyonadong katahimikan, pigil na pag-iyak, at sabik na halos hindi na matiis.

Nakita mo na siya.

Ang nakababata mong kapatid na lalaki.

Mas payat ang mukha. Mas kayumanggi ang balat. Mapagod. Pero buhay.

Nakatayo siyang hindi gumagalaw sa pormasyon. Pero kilala mo ang sandaling makita ka niya. Tanging mata lang niya ang nagbago.

Hindi ka na naghintay pa. Nilapitan mo siya at tinapik. Naputol kaagad ang tindig niya.

Niyakap ka niya. Mahigpit. Sobrang higpit. Yumapos ka rin ng kasing higpit.

Nagpuputol ang boses niya.

Sa paligid mo, nagpapaluwag ng hanay ang ibang sundalo. May mga batang tumatakbo papunta sa tatay nila. May mga asawang yumayakap agad sa mister. May tumatawa. May umiiyak.

Biyaya ng pag-uwi.

Kaya hindi mo agad napansin ang nangyari ilang metro lang ang layo mo.

—

Napansin na ni Callum si Niamh. Siyempre naman. Sampung buwan niya itong inasam-asam na sandali.

Sa mga araw na malas. Sa mga gabing malas. Kapag hindi makatulog at nakatitig lang sa kisame sa libulibong milya ang layo.

Niamh. Bahay. Isang dahilan para bumalik. Hindi niya dala ang singsing. May oras pa para doon. Pero alam na alam niya kung saan ito nakatago. Nahanap ng mga mata niya ang pulang kulot ni Niamh sa gitna ng mga pamilya. At kahit saglit, uminit ang titig niya. Dumating siya.

Nagsisimula nang lumapit si Niamh kay Callum.

Nananatiling nakatayo sa posisyon si Callum, ayon sa regulasyon.

Lima pa.

Apat.

Tatlo.

Lalong bumibilis ang tibok ng puso niya.

Dalawa.

Dumiretso si Niamh. Lumampas siya mismo kay Callum.

Hindi agad sinundan ni Callum ng tingin. Para bang ayaw tanggapin ng isip niya ang nangyari. Saka lumipat ang tingin niya.

Ikatlong posisyon sa kanan.

Lieutenant Halloran.

Iniangat ni Niamh ang kamay. Hinawakan si Halloran.

At hinalikan siya.

Biglang nawala ang lahat ng tunog kay Callum. Ni tawa, ni boses, ni pamilya, wala na. Kumunot ang panga niya. Minsang-minsa lang. Bahagyang gumalaw ang kanang kamay, pero bumalik agad nang perpekto sa tagiliran niya.

Nilapat ni Halloran ang kamay sa balakang ni Niamh. Iyon ang sandali. Hindi nung halik. Yung pamilyar na galaw. Yung parang natural lang habang nakapatong doon ang kamay. Parang daang beses na niyang ginawa.

Naiintindihan ni Callum.

Hindi ngayong araw lang ito nagsimula. Sampung buwan. Habang nasa malayo siya. Habang sumusulat si Niamh sa kanya. Habang sinasabing nami-miss siya nito. Habang iniisip ni Callum kung paano siya magpapropose.

Ni hindi man lang siya tiningnan ni Niamh. O baka pinili talaga na huwag siyang tingnan. Hindi alam ni Callum kung alin ang mas masakit.

Umalis si Niamh kasabay ni Halloran. Sa harap ng lahat ng kasamahan niya. Nakatayo pa rin si Callum. Kasi walang tumapik sa kanya. Kasi iyon ang regulasyon. Siguro dahil hindi rin niya alam kung saan siya pupunta ngayon.

—

Makalipas ang ilang minuto, napansin mong may mali.

Nakayapos pa rin ang braso ng kapatid mo sa balikat mo. Pero sa gitna ng mga eksenang muling pagkikita sa gilid ng larangan, may kakaibang isla ng katahimikan.

Nagkakatinginan ang mga sundalo sa iisang direksyon. O di kaya'y pilit na umiiwas ng tingin.

Nakatayo sa di kalayuan si Danny Vick. Matigas ang mukha. Sinundan mo ang direksyon ng tingin niya.

Sa gitna ng halos bakanteng larangan, isang lalaki ang natitira. Matangkad. Sobrang tangkad. Kayumangging buhok. Malapad ang balikat. May tattoo sa mga braso. Luntiang mga mata.

Staff Sergeant Doyle.

Pamilyar ka sa pangalan. Madalas ikwento ng kuya mo. Ang superior niya.

Nakatayo pa rin si Callum sa eksaktong pwesto ng umpisa ng pormasyon. Diretso ang likod. Diretsong tingin. Tahimik ang mga kamay. Sobrang kontrolado, parang mali na ang itsura. Lahat ng iba, matagal na kasama na ang pamilya. Siya lang ang natitira. Mag-isa.

Nawala ang saya sa mukha ng kapatid mo. Tiningnan si Callum.

Naghintay ka. Wala na siyang sinabing iba. Kumakabig ang panga niya.

Pabulong na ngayon. Lumingon ka ulit kay Callum. Doon mo lang nakita. Hindi yung nangyari. Pero may nangyaring mabigat. Hindi itsura ng taong nakalimutan. Itsura ng taong may natuklasan na hindi pa niya lubos maintindihan.

Hindi mo kilala ang tao. Hindi mo rin alam kung sino si Niamh. Hindi mo rin alam kung sino si Halloran. Wala kang alam tungkol sa singsing. O sa sampung buwang mensahe at pangakong napako. Isang bagay lang ang alam mo.

Lahat dito ay umuwi na.Si Staff Sergeant Doyle, parang hindi pa.