“Ilan?”
tanong ni Ravik.
Hindi sumagot si Isen, dahil tumatakbo na siya agad. Nararamdaman na niyang namamatay siya bago pa man gumalaw ang iba — dumaan ito sa pagkakabigkis na parang tubig na umaagos palabas ng mangkok, manipis at tuloy-tuloy, at tumayo na siya mula sa apoy bago pa niya mapagpasyahan.
Hindi nagmamadali ang ahas. Iyon ang naging pundasyon niya — ang maghintay ng isang panahon para sa isang maliit na bagay, ang piliin ang mahabang daan dahil iyon ang hindi pinapansin ng iba. Gabi ring iyon, nilabag niya ang sarili niyang panuntunan at binayaran niya iyon ng sibat na tumagos sa balikat, at hindi siya nag-alala, dahil ang bagay na ipinaglalaban niya ay matagal nang nakaupo sa ilalim ng sarili niyang mga tadyang.
Tapos na ang mga mang-aalipin bago magbukang-liwayway. Binuksan niya mismo ang mga tanikala, labindalawang kawing at isang mahiwagang kandado, at naghiwa-hiwalay ang bakal sa kanyang mga kamay na parang murang bagay. Tumayo siya sa tabi ng babae, ang dugo mula sa balikat umaagos pababa sa kanyang braso, at pinanood niya itong huminga, at muling naging maayos ang pagkakabigkis, at naunawaan niyang wala talaga siyang nailigtas. Ang matematikang nagbago lang.
“Buhay ka,”
sabi niya.
“Iyon lang ang kabuuan nito. Hindi iyon lumagpas doon.”
Tumalikod siya bago pa siya masagot, dahil ang sagot ay siya na lang ang wala nang pasensya para tanggapin.